Muling Paglathala

Umulan man ng bala sa bukirin

Posted by mamamahayag on July 22, 2007

Ilang-Ilang D. Quijano
Pinoy Weekly, Taon 6 Blg 26
Hulyo 10, 2007

MARAMAG, BUKIDNON – Umulan ng bala sa bukirin ng CMU (Central Mindanao University). Hindi iyon ang unang pagkakataon, at pangamba ng mga magsasakang pinalalayas sa kanilang lupa, maaaring hindi iyon ang huli.

Umaga ng Hunyo 22, tatlong buwan nang kumakalam ang sikmura ng mga magsasakang pinagbawalang magtanim sa lupang tatlong dekada nang bumubuhay sa kanila. Dahil mas matimbang ang gutom kaysa pangamba, nagdesisyon ang BTL (na binubuo ng Buffalo o Bukidnon Free Farmers and Agricultural Laborers Association, Tamaraw o Tried Agricultural Movers Association of Rural Active Workers, at Limus o Landless Inhabitants of Musuan).

Ang dalawang-buwang buntis na si Noralyn Galan, 33, ay hindi nagpapigil sa asawa. Sumama pa rin siya sa bukid. Inasahan na niya ang nadatnan: 30 security guard, armado ng mga shotgun at M-16, ang nakapalibot sa mga magsasaka. Tuloy sila sa pag-aararo habang nakikipagnegosasyon ang mga lider nila. Subalit nang pipigilin na nina Noralyn at iba pang kababaihan ang mga guwardiyang umaagaw sa kanilang mga traktora, hindi niya inakalang papuputukan sila. Sa lupa sa kanyang paanan tumama ang mga bala. Pero dahil sa trauma, naospital at muntik makunan si Noralyn.

Mahigit 200 magsasaka ang nakaligtas sa “muntikang masaker” ala-Hacienda Luisita, ayon sa resulta ng isang IFFM (International Fact-Finding Mission) na nag-imbestiga kamakailan sa CMU.

Isa itong matingkad na halimbawa ng kabiguan ng Carp (Comprehensive Agrarian Reform Program) na mamahagi ng lupa sa maliliit na magsasaka, sabi ng mga delegado ng misyong pinangunahan ng KMP (Kilusang Magbubukid ng Pilipinas) at APC (Asian Peasant Coalition).

Itinakas sa Carp
Kabilang ang dating mga empleyado ng CMU sa libu-libong magsasakang binigyan ng lupain ng administrasyong Aquino. CMU na ang pinakamalaking unibersidad pang-agrikultura sa Region 10. Noong 1987, may 400 ektarya ang ipinamahagi ng Darab (Department of Agrarian Reform Adjudication Board) sa Buffalo. Buong akala ng mga magsasaka, katumbas ng tunay na pagmamay-ari sa lupa ang hawak nilang Certificate of Land Ownership Award.

Pero noong 1992, lumabas ang kagimbal-gimbal na desisyon ng Korte Suprema batay sa apela ng CMU. Umano’y wala sa saklaw ng Carp ang lupain ng unibersidad na “may gamit pang-edukasyon.” Noong 1996, naglabas ng writ of demolition ang Darab. Sa sama-samang pagtutol ng BTL at tulong ng KMP, di natuloy ang demolisyon.

Noong 2001, pinangunahan ng Bayan Muna Party-list ang imbestigasyon ng Congressional Committee on Agrarian Reform sa CMU. Sinabi ng komite na walang dahilang palayasin ang mga magsasakang nagtatrabaho para maging produktibo ang lupa. Ibinunga nito ang limang-taong Moa (Memorandum of Agreement) sa pagitan ng unibersidad at BTL noong 2002.

Marso 9 ngayong taon, nakatanggap ng sulat ang mga magsasaka. Binibigyan sila ni Mardonio Lao, presidente ng CMU, ng tatlong buwan para ibakante ang lupain. Paso na umano ang kasunduan. Pero ayon sa mga magsasaka, hindi natupad ng CMU ang kondisyon sa Moa: na ihahanap sila ng katanggap-tanggap na paglilipatan.

Sinabi ni Florentino Macote, presidente ng BTL, bulubundukin at di matatamnan ang tatlong relokasyong ibinibigay ng Department of Environment and Natural Resources. Kaya noong Enero, ang mga magsasaka ay inalok na lamang ni dating Bukidnon Rep. Miguel Zubiri, partido sa Moa, ng tig-P40,000. “Hindi namin ito matatanggap dahil lupa ang bumubuhay sa aming pamilya,” ani Macote.

Buhay ang ibinuwis
Kung tutuusin, walang salaping tutumbas sa ibinuwis na ng mga magsasaka. Noong 1987, namatay si Leonardo Loable at anim ang sugatan nang barilin ng mga guwardiya (tatlo ang may di-pa-naihahaing warrant of arrest). Naulit ang pamamaril noong 1988. Lima ang sugatan, kabilang ang 15 anyos na si Rene Alcosaba.

May bala pang nakatanim sa mukha ni Macote nang makaligtas sa tangka sa kanyang buhay noong Pebrero 22, 1992. Tandang-tanda niya ang araw na iyon – isinilang ang anak na si Jervin nang barilin siya ng hinihinalang bayaran ng CMU. Si Jervin ay 15 anyos na ngayon, sana’y unang taon na sa hayskul. Tulad ng iba pang anak ng magsasaka ng BTL, hindi siya nakapag-enroll dahil sa sitwasyon.

Nauna nang sinubukan ng mga magsasaka na magtanim noong Marso 28. Pero tinutukan sila ng mga guwardiya at kinumpiska ang kanilang kagamitan. “Tulad ito ng ginagawa nila mula 1987 hanggang 1999. Kinukumpiska o sinisira ang aming mga ani at ari-arian,” wika ni Macote. Noong 1992, may 100 kabahayan ng Limus ang sinunog ng mga guwardiya ng CMU.

Dayuhang negosyo, naghihintay
Hinala ng IFFM, pinalalayas ang mga magsasaka para pumasok ang malalaking negosyante. May 377.5 ektarya sa mahigit 3,000 ektaryang lupain ng CMU ang ipinaparenta sa lokal at dayuhang mga negosyo ng mga produktong pang-eksport, katulad ng tuba at cassava. Nag-aabang na ang multinasyunal na Dole Philippines para okupahin ang lupain ng BTL, ayon sa impormante sa opisina ng alkalde ng Maramag.

“Sa ilalim ng Republic Act 7652 o Investors Lease Act, maaaring mangupahan ang dayuhang mga negosyo ng 50 taon at ma-renew pa ito ng 25 taon — samantalang ipinagdadamot ng gobyerno ang lupa sa maliliit na magsasaka,” sabi ni Anakpawis Rep. Rafael Mariano, tagapangulo ng KMP.

Tingin ni Macote, inubos na ng mga negosyante ang karamihan sa lupain sa probinsiya kaya walang mahanap ang gobyerno na mapaglilipatan sa kanila. “Ito ang nagbibigay sa amin ng lakas ng loob na manatili sa lupang matagal na naming idinedepensa,” aniya.

“Binigo” man ng Carp, umano’y natutunang isakamay ng mga magsasaka sa CMU ang pagpapatupad sa tunay na repormang agraryo. “Patunay itong walang ibang maaasahan ang mga magsasaka kundi ang kolektibong lakas,” ayon kay Danilo Ramos, pangkalahatang kalihim ng KMP at APC.

Mula Hacienda Luisita hanggang CMU, pinatutunayan: hindi takot sa bala ang mga magsasakang gutom at matuwid ang pakikibaka.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: