Muling Paglathala

Dateline Malakanyang: ‘Tanggalan ng Masa’

Posted by mamamahayag on August 16, 2007

Tuwing naaalala nila ang unang araw na tumira si Gloria Macapagal-Arroyo sa Palasyo bilang pangulo, umiigting ang kanilang galit at pakiramdam na sila’y tinraydor.

“Walang malawakang tanggalan… Nirerespeto ko kayo at ang inyong trabaho. Magtulungan tayo.” Ito ang talumpati ni Arroyo sa mga empleyado ng Malakanyang sa flag-raising ceremony sa Kalayaan Hall noong Enero 22, 2001, kinabukasan ng pag-aalsang masa na nagluklok sa kanya sa puwesto.

Dahil marami sa kanila ang ilang dekada na sa Palasyo, saksi sa pagpapalit-administrasyon mula pa kay Ferdinand Marcos, nagtiwala sila sa salita ng bagong pangulo.

Ngayon, tanggal na sa trabaho ang mahigit 400 empleyado ng Malakanyang. Wala silang naiuwing konsuwelo, maliban sa mapapait na alaala ng mga pangakong hungkag na tila tatak ng huling pinagsilbihang pangulo.

Maagang pagreretiro

Mistulang departure area sa paliparan ng eroplano ang silid sa unang palapag ng Tahanan ng Masa, gusali sa compound ng Malakanyang. Sa mga buwang kasunod ng kanilang boluntaryong pagreretiro, dito pinagreport ang mga empleyado habang hinihintay ang ipinangakong mga benepisyo. Dati-rati, siksikan sa hilera ng mga upuan. Ngayon, mangilan-ngilan na lamang ang dumarating para mag-time in at mag-time out. Hindi masisisi ang mga nainip at nabuwisit; puno ng pait ang kanilang pagkakawalay sa serbisyo sibil.

Disyembre 15, 2006, naglabas ng memorandum ang manedsment ng OP (Office of the President) para sa mga kawani: Apektado sila ng Executive Order 366. Pinirmahan ni Arroyo noong 2004 ang kautusan para sa “rasyunalisasyon ng burukrasya” – ang mahalimuyak na termino para sa malawakang tanggalan ng mga empleyado ng gobyerno, ayon sa grupong Courage (Confederation for the Unity, Recognition, and Advancement of Government Employees). Pagtitipid at pagpapabilis ng serbisyo ng gobyerno ang katwiran ng EO 366.

Bagaman malayo sa edad ng pagreretiro, tinanggap ni Joseph* ang voluntary retirement program ng gobyerno. Bilang presidential staff assistant ng 17 taon, di-makatarungan ang dalawang alternatibo: Ibababa ang kanyang posisyon at sahod o kaya’y gagawin siyang kontraktuwal na walang kaseguruhan sa trabaho.

Himutok ni Marie*, 26 na taon nang presidential staff officer na pumili rin sa pagreretiro, “Ilang taon ang binuno ko para marating ang posisyon na ’yan, para lang ma-demote?”

Ang ilan pang alternatibong ibinigay sa mga empleyado: Maaari silang mag-reapply pero walang kaseguruhan na tatanggaping muli. Maaari silang mamasukan sa ibang ahensiya ng gobyerno. Pero ayon sa mga empleyado, nagsasagawa ng kani-kanilang programang rasyunalisasyon ang mga ito at ipinagbabawal pa nga ng Section 7 ng EO 366 ang pagtanggap ng mga bago.

Pinaasa sa wala?

“Gusto namin ang aming trabaho na tanging ikinabubuhay namin. Pinuwersa kaming magretiro at pinaniwala na marami kaming matatanggap na benepisyo sa EO 366. Umasa kami sa kakarampot na halagang iyon para makapagpanibagong-buhay. Pero lumalabas ngayon na may utang pa kami sa gobyerno,” sabi ni Cesar Rodriguez, pangulo ng Office of the President Employees Network.

Ayon sa Section 14 ng Implementing Rules and Regulations ng EO 366, dapat patuloy na pumasok at suwelduhan ang retiradong mga empleyado hanggang hindi pa nila natatanggap ang lahat ng benepisyo: incentive, retirement benefit sa GSIS (Government Service Insurance System), refund sa Pag-Ibig, at terminal leave pay.

Naging epektibo noong Marso 1 ang pagreretiro ng mahigit 300 empleyado ng OP at 120 empleyado ng Malacañang Clinic. Pinaghintay sila nang ilang buwan sa Tahanan ng Masa, hindi hinarap ng manedsment, pinadalhan lamang ng mga sulat.

Sa sulat noong Mayo 25, sinabihan ang mga empleyado na hindi na sila susuwelduhan dahil naibigay na umano ang mga incentive at retirement benefit sa GSIS. Pero may ilan na hindi pa nakakatanggap ng mga iyon o di kaya’y kulang ang natanggap. Hindi raw kasi tumutugma ang mga rekord ng OP at GSIS. Marami ang hindi pa nakakatanggap ng terminal leave pay.

Ang lahat ay hindi pa nakakatanggap ng refund sa Pag-Ibig, na nakasaad sa Section 13 ng EO 366. Nang pumunta ang mga empleyado sa Pag-Ibig, hindi alam ng mga opisyal ng ahensiya ang probisyon sa kautusan. “Pag-aaralan” daw muna ng Legal Department. Sa kabila nito, hindi na sumuweldo ang mga empleyado mula Hunyo 11. “Malinaw na labag ito sa EO 366,” wika ni Rodriguez.

Tinutunggali ni Marvina Liban, direktor ng Human Resource Management Office ng OP, ang ganitong interpretasyon ng EO 366. Umano’y inilinaw ng Department of Budget ang Management na hindi na sila dapat suwelduhan habang hinihintay ang refund sa Pag-Ibig at terminal leave pay.

Samantala, inirereklamo pa ng karamihan sa mga empleyado na huling linggo ng Hulyo lang nila natanggap ang sulat ng GSIS na nagsasabing naiproseso na ang kanilang mga benepisyo. Petsa-Mayo ang sulat, o dalawang buwan na ang lumipas. Kaya ayon sa OP, sumobra sila sa araw ng pagpasok at tumanggap ng sobrang suweldo. Umaabot sa P938,920.32 ang kabuuang halaga ng “utang” ng mga empleyado na sinisingil ng manedsment – na ngayo’y iniaawas sa kanilang terminal leave pay.

May 45 empleyado rin ang hindi sinuwelduhan simula Abril dahil hindi umano nila naisumite ang clearance bago ang taning na Abril 2. Pero ayon kay Robert*, 17 taon nang presidential staff assistant, inabisuhan lamang sila na iproseso ang clearance noong Mayo 31. Pumatak sa Sabado at Linggo ang sumunod na dalawang araw bago ang taning.

Sa kabila nito, pumapasok si Robert sa pag-asang may masisilat pang benepisyo. Malubha ang sakit ng kanyang asawa at nasa elementarya pa ang tatlong anak. Para makaagapay sa araw-araw, namamasada siya ng sidecar o padyak mula 2:30 hanggang 5:30 ng umaga bago pumasok. Maaga siyang nakakarating sa Malakanyang dahil sumasabay siya sa shuttle mula Fairview para makatipid sa pamasahe. Pagkauwi sa bahay sa hapon, muli siyang mamamasada hanggang 11:30 ng gabi. Naputulan na ng kuryente ang kanilang bahay na apat na buwan nang di nababayaran ang renta.

Marami sa natanggal ay mga doktor, nars, at manggagawang pangkalusugan ng Malacañang Clinic. Itinayo noon pang administrasyon ni Manuel L. Quezon, ipinasara ni Arroyo ang klinika noong Agosto 2006 at inilipat sa compound ng PSG (Presidential Security Group).

Nanghihinayang si Rose*, 21 taon nang doktor sa klinika, sa pagtigil ng libreng gamot at konsultasyon na dinadagsa ng mahihirap na pasyente mula sa iba’t ibang probinsiya. “Inilagay lamang kami sa compound ng PSG para pansamantalang mapagtakpan ang abolisyon ng Malacañang Clinic,” aniya. Ngayon, marami sa kanila ang naghahanda na lamang mag-abroad. Pero hindi lahat ay makakahanap agad ng trabaho, lalo na ang ordinaryong mga manggagawang pangkalusugan na nasa alanganing edad, katulad ni Selya*, edad 53 at halos tatlong dekada nang nursing attendant sa klinika. Simula nang mawalan ng trabaho, napilitang tumigil sa kolehiyo ang kanyang anak.

Pinakamasahol

Pinatutunayan ng malawakang tanggalan sa Palasyo ang tunay na epekto ng EO 366, pahayag ni Ferdinand Gaite, pambansang tagapangulo ng Courage. Tinataya ng grupo na halos 420,000 empleyado o 30% ng 1.4 milyon kataong burukrasya ang maaapektuhan ng programang rasyunalisasyon.

Para sa dating mga empleyadong nagpapatakbo ng Palasyo, si Arroyo ang pinakamasahol na amo. Sa administrasyong Marcos at Fidel Ramos, nakatanggap pa ang mga empleyado ng dagdag-suweldo. Sa administrasyong Corazon Aquino at Joseph Estrada, hindi nagalaw ang plantilla. “Ngayon lang nangyari na pati ang permanenteng posisyon ay tinanggal,” ani Marie.

Hindi pa tapos ang kanilang laban. Pero isang araw, tuluyan nang lilisanin ng mga empleyado ang Tahanan ng Masa na sarkastikong tinatawag nilang “Tanggalan ng Masa.” Sa malungkot tayo o matawa, nangyayari talaga ang mga kuwento nila sa mismong sentro ng kapangyarihang pampulitika sa bansa.

*Di tunay na pangalan. Nakiusap ang mga empleyado na huwag magpakilala dahil sa pangambang tuluyan nang ipagkait ang hinihintay pang mga benepisyo.

Kapraningan sa Palasyo

Sinubukan nilang maging apolitical o walang pinapanigan sa pulitika. Pinahahalagahan kasi ng mga empleyado ng Malakanyang ang propesyunalismo sa trabaho. Katunayan, umasa sila noong una na magiging maganda ang pamamalakad ni Pangulong Arroyo.

Pero unti-unti, sinakmal sila ng kapraningan sa Palasyo na umano’y naging “parang Sabado de Gloria araw-araw” sa nakaraang pitong taon.

Nang mahalal si Cesar Rodriguez bilang presidente ng Office of the President Employees Network noong 2004, tatlong buwan siyang nagkaroon ng buntot. Maging ang kanyang misis at anak, sinundan ng Presidential Security Group na, ayon sa manedsment, ay standard operating procedure.

Sa pamumuno ni Rodriguez, nagdesisyon ang unyon na igiit ang pagkakaroon ng bagong Collective Negotiating Agreement at grievance committee na 10 taon nang nabalam. Natunugan ng manedsment ang plano nila na magsuot ng itim na armband sa isang misa sa St. Jude Church noong Pebrero 14, 2005. Pinalibutan ng PSG ang simbahan, kinuha ang pangalan ng mga dumalo.

Ito ang hudyat ng crackdown. Pakutyang tinawag silang mga miyembro ng Black Movement. “Pero hindi kami nagpatakot. Kapag isa sa amin ang may hinaing o may benepisyong hindi ibinigay, sumusulat kami,” ani Rodriguez.

Nabansagan ang unyon na lumalaban sa administrasyon, kahit mga karapatang pang-kawani lamang ang isinusulong. Kuwento ni Rodriguez, sa flag-raising ceremony bago ang halalan noong Mayo, ipinagdasal ng isang miyembro ang malinis at tapat na halalan. Umano’y pinagsabihan ito ng manedsment tungkol sa kanyang “ideolohiya.”

Samantala, may pagkiling diumano sa mga empleyadong “kaanib.” Nang maaksidente ang isa sa mga ito dahil nagmamaneho nang lasing na wala sa oras ng trabaho, ginastusan ng OP ang pagpapagamot na umabot sa mahigit P1 Milyon. Pero nang idulog ng isang unyonista ang kanyang kanser sa suso, sinulatan ng kinauukulang Deputy Executive Secretary ang request letter ng: “Is she with us?” Sa huli, binigyan lamang ang empleyado ng P50,000 para sa pagpapagamot.

Ayon sa mga kawani, namili ang manedsment ng mga tatanggalin hindi batay sa trabahong ginagampanan, kundi batay sa katapatan sa administrasyong Arroyo: “It’s not what you know, it’s who you know.”

Sigurado si Rodriguez na tuluyang dudurugin ang unyon. O kaya’y kokontrolin sa pamamagitan ng suhol. Siya mismo, dalawang beses pinahiwatigan na maaaring mabigyan ng matataas na posisyon – presidential adviser at board of trustee sa GSIS – kung susunod ang unyon sa gusto ng manedsment.

Tila katulad ng pagpapatakbo sa bayan ang pagpapatakbo ng pangulo sa Palasyo: Takot sa kaunting kibot, minamarkahan ang mga “kalaban” at “kakampi,” at umaaksiyon para supilin ang una at itaguyod ang huli.

Kuwento ng isang waiter sa Palasyo na nanilbihan sa nakaraang limang pangulo, si Arroyo lang ang gumamit ng kanyang food taster o tagatikim ng pagkain para masigurong ito’y ligtas. May mas malinaw pa bang indikasyon ng kapraningan?

3 Responses to “Dateline Malakanyang: ‘Tanggalan ng Masa’”

  1. janx said

    watta speech!!!!

  2. joy santos said

    malalandi kc yung mga empleyado ng maritime affairs mga extortionist mageentertain cla pg me pera ang client pag halata nila wlang pera dedma lng cla ganun cla

  3. joy santos said

    kaya cla nakkarma dpat lng sa kanila yun

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: