Muling Paglathala

Inilitaw ang isa, pero marami pa ang nawawala

Posted by mamamahayag on December 9, 2007

Ilang-Ilang D. Quijano
Pinoy Weekly
Disyembre 5-11, 2007

NANG mayakap sa wakas ni Aya Santos ang kanyang ina na tatlong araw nang nawawala, hindi napigilan ang pagbuhos ng mga luha ng tuwa.

Hindi lang si Aya ang lumuha. Pati ang iba pang kaanak ng mga desaparecido. Sa wakas, inilitaw ang isa sa mga dinukot. Iprinisinta ng AFP (Armed Forces of the Philippines) sa Fort Bonifacio si Elizabeth Principe, ina ni Aya at konsultant para sa usapang pangkapayapaan ng NDFP (National Democratic Front of the Philippines). Galing sa doktor nang dukutin si ng militar sa Cubao, Quezon City noong Nobyembre 28.

Ayon sa AFP, kalihim ng Communist Party of the Philippines sa Cagayan Valley si Elizabeth. May hinala silang may kinalaman siya sa pagsakop nina Sen. Antonio Trillanes IV sa Manila Peninsula Hotel noong Nobyembre 29 para manawagan ng pagpapatalsik kay Pangulong Arroyo.

Matapang si Elizabeth, bagaman maliit at palangiti. “Hitsurang nanay na mahilig magluto,” ayon sa bantay na pulis. Di maiisipang karapat-dapat sa tortyur na dinanas.

Pinagkalooban si Elizabeth ng Jasig (Joint Agreement on Safety and Immunity Guarantees) na dapat ay nagbibigay ng proteksiyon sa mga konsultant ng NDFP. Pero hindi ito nirespeto ng militar.

Sabi ni Elizabeth, hindi sana siya ilalabas ng Army kundi nito kailangang gumawa ng kuwento na kesyo may koneksiyon ang rebolusyonaryong kilusan sa mga aksiyon ni Trillanes sa Makati.

Mag-asawang Elizabeth at Leo

Kung hindi inilantad ng AFP si Elizabeth, parehong magulang sana ang hinahanap ni Aya hanggang ngayon. Asawa ni si Velasco, ama ni Aya at konsultant din ng NDFP na dinukot sa Cagayan de Oro City noong Pebrero 19.

Naorganisa sa kilusang progresibo noong dekada ’60 si Leo na estudyante noon sa pre-medicine sa Unibersidad ng Pilipinas. Nagdesisyon siyang lumahok sa rebolusyonaryong kilusan noong 1971.

Kumilos si sa mahabang panahon sa Cagayan Valley. Pinamunuan niya ang pakikibaka ng libu-libong magsasaka para sa lupa noong 1981-82 laban sa pangangamkam ng Hacienda San Antonio at Hacienda Sta. Isabel sa Ilagan, Isabela.

‘Mabubuting tao’

Masaya para kay Aya ang mga kaanak ng iba pang dinukot na konsultant ng NDFP na di pa inililitaw ng gobyerno.
“Mabuti pa siya,” sabi ni Noki Calubid, anak nina Prudencio Calubid at Celina Palma. Dinukot ang dalawa sa haywey ng Camarines Norte noong Hunyo 26, 2006, kasama sina Gloria Soco, Ariel Beloy, at Antonio Lacno. Nakatakas si Lacno matapos ang dalawang araw.

Ikinuwento ni Lacno kung paano matinding pinahirapan ng militar si Calubid, konsultant ng NDFP. Magigiting ang binitiwan niyang salita: “Wala kayong makukuha sa akin! Patayin n’yo na lang ako!”

Halos isang taon bago nagdesisyon si Noki, 21, na hanapin ang kanyang mga magulang. Matapos gumradweyt, lumuwas siya ng Maynila para magtrabaho. Pero di mapawi ang paghahangad ng hustisya. Sumali siya sa Desaparecidos. Simula noon, katuwang na siya sa paghahanap sa mga nawawala.

Anim na taong gulang si Noki nang unang sabihan ng kanyang mga magulang na mga rebolusyonaryo sila. “Tumatahimik na lang ako kapag sinasabi sa eskuwelahan na kriminal ang mga NPA. Kasi alam kong mabubuting tao ang aking mga magulang at mga kasamahan nila,” aniya.

Minsan sa isang taon lamang nagkakasama-sama ang pamilya ni Noki. Bagaman sanay na siya at ang dalawang kapatid na laging wala ang mga magulang, ibayo ang lungkot sa pagkawala ng kanilang nanay at tatay ngayon.

Nawawalang mag-ama

Kasama ang tatlong taong gulang na si Sugar ng kanyang lola na si Elizabeth Calubad sa paghahanap sa ama na si Gabriel at lolo na Rogelio “Rudy” Calubad, konsultant ng NDFP na dinukot noong Hunyo 17, 2006 sa Calauag, Quezon. “Si Sugar ang laging nangungulit sa akin na hanapin na si tatay (Gabriel) at papa (Rudy). Kapag naiiyak ako, sasabihan niya akong huwag nang malungkot,” sabi ni Elizabeth.

Magsasaka si Rudy na nakapagtapos lamang ng elementarya. Noong 1975, nilusob ng militar ang kanilang bahay at pinatay ang ama na inakusahang “simpatisador ng NPA.” Simula noon, sumangkot na siya sa rebolusyonaryong kilusan.
“Mahusay siyang organisador. Pasensiyoso. Ang tono niya, malumanay, di nagpapakita ng galit. Madali siyang lapitan ng mga taong may problema,” wika ni Calubad.

Sinimulang laban

Nangungulila rin Billet sa kapatid na si Cesar Batralo, konsultant ng NDFP na dinukot sa San Mateo, Rizal noong Disyembre 21, 2006. Patungo sana ang magkapatid sa taunang pagtitipon ng pamilya noong araw na iyon pero hindi sumipot si Cesar.
Nagsimulang maorganisa si Cesar sa Kabataang Makabayan noong 1968. May 35 taon na siyang naglilingkod sa kilusan. Kuwento ni Billet, “Sa aming siyam na magkakapatid, siya ang pinaka-idolo namin.”

Nang mawala ang kapatid, nangahas si Billet na maghanap sa mga kampo ng militar. Naranasan niyang makasahan ng baril. Pero aniya, “Ang laban na inumpisahan ng kapatid ko, tatapusin ko. Wala nang atrasan ito.”

Naghahanap din ang kaanak ng mga konsultant ng NDFP na sina Leopoldo Ancheta, dinukot noong Hunyo 24, 2006 sa Guiguinto, Bulacan; at Philip Limjoco, dinukot noong Mayo 8, 2006 sa Dau, Pampanga.

Malungkot, ayon pa kay Billet, ang paghahanap ng mga kaanak ng mga desaparecido. Patuloy kasing nadaragdagan ang kanilang hanay. Pero nang inilitaw ng AFP si Elizabeth Principe, natuwa sila. Muling nag-alab ang galit sa militar na pinaniniwalaang dumukot din sa kanilang mga minamahal.

At di maiiwasan, ang pagpinting ng kaunting pag-asa.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: