Muling Paglathala

Proyektong bugok, sistemang bulok

Posted by mamamahayag on February 22, 2008

Ilang-Ilang D. Quijano
Pinoy Weekly, Pebrero 13- 19, 2008
Taon 7 Blg. 6

IKINUMPISAL sa bayan ni Rodolfo Noel “Jun” Lozada Jr. na inuk-ok ng mahigit isang dekadang pagtatrabaho sa gobyerno ang kanyang kaluluwa. “Gusto kong masagip ang natitira pa sa aking kaluluwa,” naluluha niyang wika sa Senado noong Pebrero 8 habang matamang nanonood ang mga madre at pari na kumanlong sa kanya mula sa diumano’y nandukot na mga tauhan ng administrasyong Arroyo.

Noon pa man, pag-amin ng dating presidente ng Philippine Forestry Corp., itinakda na niya ang antas ng katiwaliang maaaring palampasin at yaong hindi. Pero sobra-sobra ang nasaksihan niyang “kasuwapangan” sa $329 Milyong kontrata ng administrasyong Arroyo sa ZTE Corp. Diumano’y $130-M komisyon ang hinihingi ng dating komisyoner ng Commission on Elections na si Benjamin Abalos. Nakialam mismo diumano si Unang Ginoo Mike Arroyo para masigurong matutuloy ang proyekto – na babayarang utang ng sambayanang Pilipino sa Tsina.

Hindi ito masikmura ni Lozada. Inirekomenda niyang ibasura ang proyekto. At maging ang sistemang kanyang kinapalooban sa mahabang panahon.

“Hindi talaga gumagana ang sistema ng pagkuha ng kagamitan (procurement system) ng gobyerno. Dapat dito…kung ano ang kailangan ’yun ang magdidikta ng procurement. Ang nangyayari sa gobyerno, (itinutulak ng suplay). Kung sino ang may kaibigang supplier, (ipipilit ang isang proyekto),” aniya.

Dahil sa anomalya sa kontratang NBN (National Broadband Network) sa ZTE, nauusisang muli ang diumano’y palpak na proseso ng pagmungkahi at pag-apruba ng mga proyekto ng gobyerno. Gaano nga ba kadali para sa matataas na opisyal ng gobyerno na kumubra mula sa mga proyektong maaaring di naman mapapakinabangan ng mga Pilipino?

Neda hawak ng Palasyo

Malagim ang tantiya ng MBC (Makati Business Club). Ngayong 2008, inaasahang mapupunta umano sa bulsa ng sinuhulang mga opisyal ng gobyerno ang P29.5 Bilyon. Halos 20 porsiyento ito ng P147.7-B na capital outlay o pambili ng mga kagamitan at pantayo ng mga imprastruktura ng gobyerno. Tinantiya ito ng MBC batay sa mga pag-aaral ng WB (World Bank) noong 1998 at Social Weather Stations mula 2000 hanggang 2004. Inilalagay ng pareho sa mahigit-kumulang 20 porsiyento ang karaniwang nakukurakot sa mga proyekto ng gobyerno.

“Mukhang ganyan ang gawi sa gobyerno,” sabi ni Lozada. Ibinulgar niyang halimbawa ang umano’y 22 porsiyentong kickback sa proyektong Southrail. Tulad sa NBN, nagsilbi siyang konsultant ni Romulo Neri, dating direktor-heneral ng Neda (National Economic and Development Authority), para sa proyektong pagpapaunlad sa riles ng tren mula Calamba, Laguna hanggang Matnog, Sorsogon. Aniya’y sobra sa presyo o overpriced naman ng $70-M ang kontrata ng gobyerno sa EximBank (Export-Import Bank) ng Tsina para sa Southrail.

Malamang umakyat din daw sa Palasyo ang diumano’y multi-milyong komisyon sa Southrail. Mga negosyanteng nagngangalang Mallari at Anthony Wang diumano ang “bahala”. Pero hindi na siya makapagpalawig sa impormasyong ito. Marahil, tulad din ng NBN-ZTE, si Neri lamang ang may pinanghahawakang mga detalyeng maglilinaw sa tunay na papel ni Pangulong Arroyo sa mga proyekto tulad ng Southrail at NBN-ZTE.

Pero tumahimik si Neri matapos ibulgar na tinanggihan niya ang inalok ni Abalos na P200-M suhol para aprubahan ang NBN-ZTE. Dumulog pa nga siya sa Korte Suprema para panatilihing sikreto sa Senado ang pinag-usapan nila ng Pangulo hinggil sa proyekto.

Para kay Felipe Medalla, dating hepe ng Neda, sinasalamin lamang ng aktitud ni Neri ang oryentasyon, sa ilalim ng gobyernong Arroyo, ng ahensiyang dati niyang pinamunuan. Gumuho na umano ang papel nito bilang pang-check and balance o independiyenteng tagapagbantay ng mga proyekto. Sa halip, kasangkapan na lamang ito ng “Neda sa Pasig” o ng Malakanyang – sa pag-apruba sa “inilutong” mga kontrata.

“Kung gusto ng Pangulo ang isang proyekto, pumupurol ang mga lapis at nagkakamali ang mga calculator. Hindi ko maisip kung paano magpapatuloy ang (NBN-ZTE) nang walang aktibong suporta ng Pangulo,” sabi ni Medalla sa Senado noong nakaraang taon.

Sa kabila ng mas mababang presyong alok ng mga kompanyang Amsterdam Holdings Inc. (kompanya ni Joey de Venecia) at Arescom para itayo ang NBN sa ilalim ng iskemang BOT (Build-Operate-Transfer), inaprubahan pa rin ng Neda-ICC (Investment Coordinating Committee) ang pag-utang sa Tsina.

Sa bagong mga patakaran sa BOT na itinutulak ni Pangulong Arroyo, hindi na nga dadaan pa sa Neda-ICC ang naturang mga proyekto. Mismong mga ahensiya na lamang na tulad ng Department of Transportation and Communication o DOTC (pinamumunuan ng matapat niyang kalihim na si Leandro Mendoza) ang magrerepaso at mag-aapruba ng mga mungkahing proyekto. Nakabimbin ang mga patakarang ito dahil sa pagtutol ng mga negosyante sa nagpapautang.

Ayon kay Josefina Lichauco, dating undersecretary ng DOTC at convenor ngayon ng Concerned Citizens Group, laganap ang korupsiyon partikular ang mga ahensiyang mayaman sa mga proyektong pang-imprastruktura tulad ng DOTC.

“Kapag alam ng mga kontraktor na hindi ka tumatanggap (ng suhol), matakot ka,” sabi ni Lichauco sa PINOY WEEKLY. Nagbitiw noong 2000 dahil sa maanomalyang proyektong Telepono sa Barangay si Lichauco, na tulad ni Lozada ay nakatanggap din ng mga banta sa buhay.

Batikos niya sa gobyernong Arroyo, “marurumi” na ang mga nanunungkulan sa mga ahensiya, wala pang nagpupulis sa kanila.

Posible ba ang reporma?

Dahil malinaw na nakokompromiso ang mga ahensiya at Neda, naghahanap ang mambabatas ng ibang mga solusyon para maiwasan ang mga proyektong tulad ng NBN-ZTE.

Sina Sen. Manuel “Mar” Roxas II at Francis “Chiz” Escudero, naghain ng mga panukalang batas para amyendahan angRepublic Act 9184 o Government Procurement Reform Act at Republic Act 8182 o ODA (Official Development Assistance) Act. Ang punto ng mga ito, hingin ang pag-apruba ng Kongreso bago payagan ang mga proyektong popondohan ng utang panlabas, at siguruhing dadaan pa rin ang mga ito sa paghaharap ng mga turing o competitive public bidding.

Sa ilalim ng Konstitusyon, dapat aprubahan muna ng Monetary Board ng Department of Budget and Management ang anumang proyekto. Hindi ito nangyari sa kaso ng NBN-ZTE at proyektong Northrail.

Ang First Phase ng Northrail o pagpapaunlad ng riles mula Caloocan City hanggang Malolos, Bulacan, ay pinondohan ng $400-M na utang mula pa rin sa EximBank ng Tsina at gagawin ng China National Machinery and Equipment Corp. Isa rin itong kontrobersiyal na proyektong nais paimbestigahan ng Senado.

Samantala, itinatakda ng RA 9184 na dumaan sa bidding ang lahat ng proyekto ng gobyerno, maliban na lamang kung sakop ng isang kasunduang ehekutibo o executive agreement. Ang parehong NBN-ZTE at Northrail, tinawag ng administrasyong Arroyo na sakop ng isang executive agreement. Nang uminit na nang husto ang usapin ng NBN-ZTE, naglabas pa ng opinyon ang Department of Justice para bigyang-katuwiran ang hindi pagsunod ng proyekto sa normal na proseso ng bidding. Binatikos ang ganitong gawi ng mga eksperto sa batas sa University of the Philippines Law Center.

Pero ayon kay Prop. Bobby Tuazon, direktor ng Center for People’s Empowerment and Governance, palpak sa esensiya ang procurement system ng gobyerno. “Nariyan lang ’yan para ipakita sa mga nagpapautang tulad ng WB at International Monetary Fund na ‘seryoso’ ang gobyerno sa pagiging transparent at accountable nito sa kanyang mga transaksiyon. Pero isa itong gimik. Ang totoo, ang mga makapangyarihan sa gobyernong Arroyo – lalo iyong nauugnay sa pinakahuling mga anomalya – gusto tayong paniwalain na nakaaangat sila sa batas,” aniya sa panayam ng PINOY WEEKLY.

Wala rin umanong mahihita kung idadaan ang mga proyektong ODA sa Kongreso na umano’y kontrolado rin ng Malakanyang, lalo na ang Mababang Kapulungan, sabi ni Tuazon.

Patuloy na lumolobo ang inuutang ng Pilipinas sa ibayong-dagat, partikular mula sa WB, Asian Development Bank, at Japan Bank for International Cooperation. Lumalaro sa $741-M mula 2003 hanggang 2005, dumoble ito sa halos $1.3-B noong 2007.

Hindi biro para sa ordinaryong Pilipino ang bayaran ang mga ito. Kaya ngayon higit kailanman, kailangan piliin nang maigi ng gobyerno ang prayoridad na mga proyekto, sabi ni Roxas.

Pero tiwali na’t kuwestiyunable pa ang pangangailangan para sa mga proyektong ipinangalandakan ng administrasyong Arroyo. Layon ng NBN-ZTE, halimbawa, na magtayo ng Local Access Network at internet connection sa libu-libong barangay – gayong walang batayang imprastrukturang pangtelekomunikasyon sa mga ito – at mayroon nang katulad na istruktura ang gobyerno at pribadong sektor.

Sa sobrang lawak ng MTPDP (Medium-Term Philippine Development Plan), maaari itong paghugutan ng mga ideya para sa kung anu-anong proyekto ng mga kontraktor at kakutsabang opisyal ng gobyerno. Dito nakapailalim ang “Cyber Corridor” na pinasukan ng NBN-ZTE. Samakatuwid, ang MTPDP ay “shopping list ng libu-libong kagamitan,” ani Roxas. At kung iisa ang tunay na may hawak ng listahan at sa pondong pambili, aba’y langit ang hangganan, ’ika nga.

Pero may mga katulad ni Lozada na nagsisimula nang makita ang kabulukan ng sistemang lalo pang nabubulok. Hindi na sumasapat sa mga nakakataas sa administrasyong Arroyo ang karaniwang 20 porsiyentong komisyon – kaya “bumukol”. At ang mga gaya niyang tahimik na buhay lamang ang gusto, napilitang iharap ang nangangatog na sarili sa publiko.

Mabuti pa, aniya, ang mga katutubong mahirap pero hinahayaan na lamang mamunga ang mga bayabas sa puno, nang may makain ang mga ibon. Si Pangulong Arroyo kaya, may ititira pa para sa taumbayan?

Ang matapat na Neri

NAUNA siyang nakilala bilang mahusay na abogadong pangkarapatang pantao at isa sa mga nominado ng Bayan Muna noong halalang 2007. Pero ngayon, laman ng halos lahat na ng diyaryo at telebisyon na ang kanyang mukha – nasa likod siya lagi ni Rodolfo Noel “Jun” Lozada Jr. sa dalawang pagtetestigo sa Senado. Isa ngayon si Atty. Neri Colmenares sa mga abogado ng star witness na si Lozada.

Nakapanayam ng PINOY WEEKLY si Colmenares noong Peb. 8 sa Senado:

Ano ang legal na mga hakbang ni G. Lozada para parusahan ang mga dumukot sa kanya?

Sa writ of amparo, sisiguruhin nating makikilala ang mga dumukot. Hindi bababa sa apat. Kailangang managot kung sino ang kumuha. Kailangang magsalita si Hen. (Angel) Atutubo bilang opisyal ng Air Transportation Office. Tingin namin, mapupuwersa sila ng writ of amparo.

Magkakaso ba siya?

Initially, sabi niya, ayoko na ng gulo. Pero titingnan natin. Sa ngayon kasi takot pa siya. Sa kabuuan, di siya interesado sa pagkaso sa mga dumukot sa kanya. Katunayan, wala siyang intensiyong magkaso kahit kanino. Sa kanya, tumestigo siya dito, at ’yun na ’yun, tapos na. Sana pabayaan na siya. Kung tutugisin siya ng gobyerno, dapat may iaalok tayo sa kanya. May nag-text na nga sa akin na volunteer lawyers. Kung may kaso, tawagan mo ako. Marami. Nakuha niya ang imahinasyon ng mga abogado.

Ano ang implikasyon ng pagdukot sa kanya ng gobyerno?

Mas masahol pa sa korupsiyon ang (isyu ng) ZTE. Paglabag sa Revised Penal Code ang pagdukot. Serious illegal detention, kidnapping, obstruction of justice, kung mapatunayan pa ’yung wiretapping – grabe ito. Kung naghahanap ka ng mga taong magnanakaw sa kaban ng bayan, magagalit ka sa kasunduang NBN-ZTE. Gahaman ang mga taong ito. Pero ang mga taong nandudukot – ibang klaseng criminal mind ’yan. Isang aspekto na naman ng criminal mind ng gobyernong Arroyo. Kaya nilang pumatay. Kung mapatunayan naming sila ang gumawa ng pagdukot na ito – at nakikita naman sa testimonya na sila ’yung gumawa – dagdag na hakbang ito sa extrajudicial killings. May kakayanan ang gobyerno na pumatay, dumukot, humarang sa hustisya at imbestigasyon ng Senado. Kayang gumawa ng kung anu-anong krimen ng gobyerno para manatili sa poder.

Ano ang halaga ng testimonya ni Lozada sa pagdiin kina Unang Ginoo Mike Arroyo at Pangulong Arroyo?

Mabigat siya (testimonya). Si (dating Comelec Komisyoner Benjamin) Abalos, pasok siya talaga. Si Mike Arroyo, alam na namin ’yung sasabihin niya. Pero sinasabi ng ebidensiya na nagsinungaling siya. Nasa pulong siya kasama sina Joey (de Venecia), Abalos at si Lozada. Palagi niyang sinasabing wala siyang interes, wala siyang kinalaman.

Ang tanging panahong nasangkot siya ay sa Wack-Wack kung saan nakita niya si Joey pero hindi raw niya sinabing “Back off.” Ngayon, mayroon pa palang isang pulong kung saan naiulat na “okey na kami.” Kaya ibig sabihin, kapag nag-uulat ka sa kanya, si Abalos, maituturing iyon na…foregone conclusion. At si Joey, bakit naman uulat kay Mike kung wala itong interes sa kasunduan? Mayor na ebidensiya iyan. Idagdag pa ang hinggil sa pagtatakip ng Malakanyang. Bakit pagtatakpan nito si Abalos? Gagawin lang nila iyon para pagtakpan ang Unang Pamilya. Hindi sila mangingidnap para kay Abalos. Higit pa sa kanya. Tingnan mo ang orchestration: (Romulo) Neri, Undersecretary (Manny) Gaite, Sek. (Lito) Atienza, Hen. (Avelino) Razon, ang buong PNP (Philippine National Police). Hindi nila gagawin ito para lang kay Abalos.

Kronolohiya ng pagdukot

Setyembre 2007

Ipinatawag ng Senado si Rodolfo Noel Lozada Jr.

Enero 2008

Sinabi nina Lito Atienza ng DENR at Romulo Neri na “Palasyo na ang bahala” kay Lozada. Inayos ni Deputy Executive Secretary Manuel Gaite ang mga travel document niya.

Enero 30

Tumungong Hong Kong si Lozada

Pinasulat ni Neri si Lozada kay Sen. Juan Ponce Enrile para itangging may alam sa NBN-ZTE

Pebrero 5

4:40 pm- Dumating si Lozada sa Naia. Kinuha siya ng apat na lalaki, kasama si Ret. Hen. Angel Atutubo, general manager ng Naia. Inilihis siya sa Immigration at isinakay sa isang sasakyan sa tarmac.

Bandang 6:00 pm – Dinala sa Laguna si Lozada. Huminto sila sa Starbucks. Pinagawa siya ng sulat na umano’y humihiling ng seguridad. Itu-turn over daw siya sa mga pulis, at ibinalik sa Maynila.

Bandang 8:00 pm- Sa Outback sa Libis, ihahanda raw ang kanyang affidavit nina Col. Paul Mascariñas ng Police and Security Protection Office at Atty. Antonio Bautista. Nagpababa si Lozada sa La Salle Greenhills. Nagkita sila ng kanyang pamilya.

Pebrero 6

Umaga – Sa opisina ni Atty. Bautista, pinapirma si Lozada ng mga affidavit na umano’y “para sa comfort ng Malakanyang.” Ibinalik siya sa LSG.

Hapon- Writ of habeas corpus at writ of amparo isinampa ng mga kamag-anak ni Lozada

Gabi – Pinapirma ni Col. Mascariñas si Lozada at kanyang kapatid na si Carmen ng kahilingan ng proteksiyon sa PNP. Dumalaw si Mike Defensor. Sinabihan siyang magpa-presscon para itanggi ang pagdukot. Binigyan si Lozada ng P50,000.

Pebrero 7

Bandang 12:00 – Nag-usap si Lozada at mga taong simbahan

2:30 am – Presscon ni Lozada

Umaga- Nasa kustodiya ng Senado si Lozada

3 Responses to “Proyektong bugok, sistemang bulok”

  1. hunter said

    Ang corruption ay HUMAN NATURE na yan kahit saan bansa meronng corruption, Mawawala lang ang corruption sa ating bansa kung ang ating mga tao ng ating bansa mismo ang magbabago, kahit sino ang makakaupo sa ating gobyerno ganon din may corruption kung walang pagbabago ang ating mga taong bayan.

  2. History said

    Ang corruption ay hindi mawawala sa vocabulary ng bawat tao dahil likas na ito sa ating lahat. Para sa akin higit na mas matunog ang salitang ito sa mga taga-pulitika at mga may kapangyarihan na namumuno dito sa bansa. Dapat kung gustong bawasan ito, magsimula muna sa ating mga sarili. :))

  3. o ano?? ang laki ng nunal ko noh???:p

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: