Muling Paglathala

Palaasa sa inangkat na bigas

Posted by mamamahayag on March 26, 2008

Ilang-Ilang D. Quijano/Soliman A. Santos
Pinoy Weekly, Taon 7 Blg 11
Marso 26-Abril 1, 2008

HINDI na natuto ang gobyerno sa mga pagkakamali nito.

Labintatlong taon na ang nakakaraan, nagkulang din ang suplay ng bigas sa bansa. Noong 1995, naantala lamang ng dalawang buwan ang inangkat ng NFA (National Food Authority) na bigas mula sa mga kapitbahay na bansang Asyano — Agosto sa halip na Hunyo dumating ang mga ito. Walang nakaimbak na bigas ang gobyerno. Kaya sumirit noon ang presyo ng bigas sa pamilihan; nagdusa ang mga mamamayan.

“Ngayon, nalalagay tayo sa parehong sitwasyon. Paano, palaasa pa rin tayo sa inangkat na bigas,” sabi ni Roman Sanchez, pambansang tagapangulo ng NFA Employees Association o NFAEA sa panayam ng Pinoy Weekly.

Nagbabadya na naman ang krisis sa bigas at ang inaasahang epekto: gutom para sa milyun-milyong Pilipino.

Gutom sa 68 milyong Pilipino
Tulad ng maaasahan, pansamantalang pagtitiis ang panawagan ng gobyernong Arroyo. Inirekomenda pa ni Kal. Arthur Yap ng DA (Department of Agriculture) sa mga restawran na maghain na lamang ng kalahating tasang kanin. Binatikos ito ng iba’t ibang panig.

“Maaaring umubra ang kalahating tasang kanin sa mga nagdidiyeta, pero ang karamihan ng mga Pilipino, kanin na nga lang ang kanilang isinusubo. Piyesta na kung may tuyo o galunggong.

Sasabihin nila: ‘Bigas na nga lang ang kaya namin, tapos gusto n’yo pang hatiin?’” sabi ni Sen. Francis Escudero.

Umaabot na sa P27 kada kilo ang pinakamurang halaga ng ibinibentang bigas sa palengke. Tumaas ito ng P3 kada kilo mula noong nakaraang taon.

Batay sa pinakahuling Family Income and Expenditure Survey, 68 milyong Pilipino ang nabubuhay sa $2 o halos P80 sa isang araw. “Tiyak na hindi kakasya ang P80 para kumain nang tatlong beses sa isang araw ang mayorya ng mga mamamayan,” sabi ni Rafael Mariano, tagapangulo ng KMP (Kilusang Magbubukid ng Pilipinas).

Ipinaliwanag pa ni Mariano na kung P80 ang kinikita ng isang tao sa isang araw at P27 ang ipambibili ng bigas, wala nang matitira sa kanya para sa iba pang pangangailangan tulad ng gamot, damit, at pang-matrikula ng kanyang mga anak.

Kaya nakakabahala diumano na tinangka pa ni Pangulong Arroyo na ikubli sa publiko ang kakulangan sa suplay ng bigas. Noon pang Pebrero nalaman ito ni Arroyo, pero itinago niya ito sa publiko para maiwasan ang lalong pagbulusok ng popularidad niya sa gitna ng panawagang patalsikin siya sa puwesto.

Sa memorandum ni Jessup P. Navarro, administrador ng NFA noong Peb. 11, at Yap noong Peb. 27 sa Pangulo, nagbabala na ang nasabing mga ahensiya ng gobyerno. Hindi umano sasapat ang lokal na suplay ng bigas na 16 milyon MT (metro tonelada) para tugunan ang tinatayang 120 kilo na makokonsumo ng bawat pamilya sa 2008.

Noong Marso 18, naglaan ng $708 kada MT ang gobyerno para sa angkating bigas, na aabot sa 2.4 milyon MT ngayong taon. Ito ang pinakamataas na presyo ng bigas na bibilhin ng NFA sa loob ng 34 na taon. Katumbas ito ng P30 kada kilo. Ibig sabihin, sagot ng gobyerno ang mahigit kalahati ng isinusubsidyong bigas ng NFA na nagkakahalaga ng P18 kada kilo.

Tumaas ang presyo ng bigas sa pandaigdigang merkado dahil naghigpit sa pagluluwas ng bigas ang Thailand, Vietnam, China, at India na pinag-aangkatan ng Pilipinas. Pinagtuunan ng mga bansang ito ang pagtugon sa sariling pangangailangan ng bigas.

Ayon kay Sanchez, “Hindi gaanong tumaas ang presyo ng bigas sa Thailand at Vietnam kumpara noong 2007. Bakit? Dahil sapat ang kanilang suplay ng bigas. Ang mga patakaran nila hinggil sa bigas ay para sa sariling mga mamamayan, at hindi sa dayuhan.”

Liberalisasyon ang dahilan
Ang Pilipinas ang numero unong taga-angkat ng bigas sa Asya. Mula 1995 hanggang 2006, karaniwang umaabot sa mahigit isang milyong MT ng bigas ang inaangkat ng bansa.

Taong 1995 pumasok ang Pilipinas sa World Trade Organization o WTO na nagliberalisa ng kalakalan, kasama ang mga produktong agrikultural. Bago nito, umaabot lamang sa 151,588 MT ng bigas ang inaangkat ng bansa, mula 1984 hanggang 1994.

Kaya naman sa palagay ni Sen. Jamby Madrigal, ang krisis sa bigas ay “isang sakuna na naghihintay na mangyari.” Diumano’y ang liberalisasyon ng kalakalan na tunay ang dahilan sa likod nito.

Sang-ayon dito ang Bayan (Bagong Alyansang Makabayan). “Walang seguridad sa suplay ng bigas dahil isinanib ang lokal na agrikultura sa pandaigdigang merkado. Ipinagpalit ang domestikong produksiyon ng pagkain para sa mamahaling mga pananim (high-value crops) na pang-eksport,” ayon kay Carol Araullo, tagapangulo ng Bayan.

Ayon sa pinakahuling Census of Agriculture, aabot sa 86,606 ektaryang taniman ng palay ang nawala mula 1991 hanggang 2002 dahil sa pagpapalit-gamit (land-use conversion) sa mga pananim na pang-eksport at hindi kinakain.

Malalaking negosyante’t panginoong maylupa ang nakikinabang sa nasabing pagpapalit-gamit ng lupa na nagpapalayas din sa mga magsasaka, sabi naman ng KMP.

‘Pagpapapogi’?
Inihayag ni Arroyo na dapat gamitin ng DA ang P17 Bilyong pondo para sa Agriculture and Fisheries Modernization Program at ang P6-B Agricultural Competitiveness Enhancement Fund para palakasin ang lokal na produksiyon. Diumano’y gagamitin ito sa pagbili ng mga binhi at pagpapaunlad ng irigasyon at pasilidad matapos ang pag-ani (post-harvest facility).

Pero ayon sa Confederation for the Unity, Recognition, and Advancement of Government Employees o Courage, mistulang “pagpapapogi” lamang ito. Matagal na umanong walang natatanggap na suporta ang mga magsasaka ng palay mula sa gobyerno na sa halip ay nakapokus sa pagkokomersiyalisa ng industriya ng bigas.

Makikita umano ito sa planong pagsasapribado ng NFA. Kapag natuloy, malilimita ang papel ng ahensiya sa pag-aangkat ng bigas at mababawasan ang kakayahan nitong imonitor ang malalaking kartel na kumokontrol sa suplay at presyo ng bigas.

“Mas mabuti sa gobyerno na gamitin ang badyet sa pag-aangkat ng bigas para bilhin ang lokal na palay sa halagang P15 kada kilo. Mapapalakas pa nito ang ekonomiya sa kanayunan,” ayon kay Sanchez. Karaniwang binibili ng mga mangangalakal ang palay sa mga magsasaka sa halagang P11 hanggang P12 lang.

Reporma sa lupa
Matagal nang uhaw sa mga subsidyo at iba pang porma ng suporta mula sa gobyerno, masama ang loob ng mga magsasaka ng palay na sa pag-aangkat pa rin mapupunta ang P3-B na inilaan ng gobyernong Arroyo para maibalik ang normal na presyo ng bigas.

Pangamba ng KMP, mapupunta sa mga kartel ng bigas at ismagler ang malaking bahagi ng pondo. Umano’y 10 porsiyento ng inangkat na bigas na kaagad naitatalang nasira o “damaged” ang kinukurakot lamang.

Hindi rin sang-ayon sa grupo sa pagtutulak ng gobyerno na magtanim ng high-yielding variety at genetically modified na mga binhing pinapalaganap ng International Rice Research Institute. Ginagamitan ang ganitong tipo ng mga binhi ng mga kemikal na pataba at pestisidyong ibinebenta ng dayuhang mga kompanyang transnasyunal. Bukod sa mahal at lalong nagpapahirap sa mga magsasaka, umano’y nilalason ng mga ito ang lupa at pinabababa ang ani.

Tunay na reporma sa lupa, pagtigil sa pagpapalit-gamit ng lupa, at pagsasarili-sa-pagkain ang iginigiit ng mga magsasaka na pangmatagalang solusyon sa problema—nang maiwasang dumulo sa pinangangambahan ng marami na “gulo”.

“Hanggang hindi pag-aari ng mga magsasaka ang kanilang lupang sinasaka at hindi pangunahing kinakain ng mga mamamayan ang itinatanim nila, lalala pa ang krisis na ito,” ayon kay Willy Marbella, ikalawang pangkalahatang kalihim ng KMP.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: