Muling Paglathala

Di-maibibidang kalusugang bayan

Posted by mamamahayag on August 2, 2008

Ilang-Ilang D. Quijano
Pinoy Weekly Online

PITO sa sampung Pilipino ang namamatay nang hindi nabibigyan ng atensiyong medikal. Sampung ina ang namamatay kada araw sa panganganak. May 30% lamang ng populasyon ang nakakabili ng esensyal na mga gamot. Tatlong beses na mas malaki ang karaniwang bill sa ospital kaysa karaniwang kita sa isang buwan.

Tiyak na hindi babanggitin ni Pangulong Arroyo ang kalunos-lunos na mga estadistikang pangkalusugan na ito sa kanyang Sona (State of the Nation Address) sa Hulyo 28.

Kaya naman ang mga doktor, propesyunal pangkalusugan, at mga estudyante ng narsing at medisina na ang naghayag ng tinatawag nilang “Tunay na Kalagayang Pangkalusugan ng Mamamayan,” sa isang press conference noong Hulyo 25.

Pinalalala ng “kapabayaan” ng gobyernong Arroyo sa kalusugan ng mga mamamayan ang matinding kagutuman at kahirapan na kanilang dinaranas, ayon sa Head (Health Alliance for Democracy), AHW (Alliance of Health Workers), CHD (Council for Health and Development), at Health Science Students-Act Now!

Philhealth at Botika ng Bayan: limitado

Inaasahang lalamanin muli ng Sona ang mga programang pangkalusugan na bahagi ng mga nakamit ng gobyernong Arroyo—tulad halimbawa ng bilang ng mga Botika ng Bayan na itinayo at ng mga kard ng Philhealth (Philippine Health Insurance Corp.) na naipamahagi diumano sa mahihirap.

Ipinasa rin ng Kongreso ngayong taon ang Universally Accessible Cheaper and Quality Medicines Act o Republic Act 9205, na layong ibaba ang mataas na presyo ng gamot.

Pero ayon kay Dr. Gene Nisperos, pangkalahatang kalihim ng Head, limitado, mapanlinlang sa publiko, at walang makabuluhang pagbabagong dulot ang nasabing mga “pamana” ng Pangulo sa kalusugang bayan.

Noong 2006, ipinagmalaki ni Arroyo na 80% ng populasyon ang nasasaklaw ng Philhealth—programang health insurance ng gobyerno na nagbibigay ng diskuwento sa gamot at pagpapaospital.

Pero hinihinalang ibinuhos lamang ng administrasyon ang pamamahagi ng mga kard ng Philhealth para sa 2007 halalan, tulad ng ginawa nito noong 2004 halalan. Pinatutunayan ng ilang pag-aaral na hindi malawak at sustenido ang saklaw nito.

Ayon sa sarbey ng grupong Kilosbayan Para sa Kalusugan noong Agosto 2007 sa pitong pampublikong ospital, 30% lamang ng mga pasyente ang may Philhealth.

Sa tantiya rin ng National Institute of Health o NIH, sentro ng pananaliksik sa University of the Philippines Manila, mas mababa ng 20% ang aktuwal na mga nasasaklaw ng Philhealth kaysa sa bilang na ipinagmamalaki ng gobyerno.

Sinabi pa ng NIH na hindi saklaw ng Philhealth ang serbisyong out-patient sa mga ospital. Diumano’y bihira din (17% lamang ng pagkakataon) maserbisyuhan ang mga dependent ng mga miyembro ng Philhealth.

Samantala, may 11,900 Botika sa Barangay at 1,840 Botika ng Bayan, na dapat nagbebenta ng gamot sa mas murang halaga, sa buong bansa.

Pero ayon kay Dr. Eleanor Jara, executive director ng CHD, kadalasang “walang laman” ang mga ito—tulad na lamang ng Botika ng Bayan sa Payatas, Quezon City.

Mahal pa rin umano ang benta sa mga gamot dito. Halimbawa, ang mefenamic acid, na P25 sa komersiyal na mga bilihan ng gamot, P11 sa mga botika ng gobyerno. Pero P2 lamang ito binibili ng DOH (Department of Health) mula sa India at Pakistan. “Ibig sabihin, kumita pa ang gobyerno. Kaya hindi nito ibinababa ang presyo ng gamot,” ani Jara.

Mahal na gamot dahil sa monopolyo

Duda rin si Jara na maibababa ng RA 9205 ang presyo ng gamot. Hindi kasi pinayagan ng mga mambabatas, sa interbensiyon umano ng multinasyunal na mga kompanya ng gamot, na magkaroon ng Drug Price Regulatory Board. May kapangyarihan sana ang nasabing board, na bubuuin ng representante ng iba’t ibang sektor, na pababain ang presyo ng gamot.

Sa halip, ang Pangulo lamang ang binigyan ng mandato na kontrolin ang presyo ng gamot. “Walang rekord si Pangulong Arroyo ng pagbangga sa pagkakamal ng tubo ng multinasyunal na mga kompanya ng gamot. Pinayagan niya ito sa nakaraang pitong taon, ano ang magagawa niya ngayon?” sabi ni Jara.

Kontrolado ng mga multinasyunal na kompanya ng gamot ang 72% ng industriya, na kumita ng P9.11-Bilyon noong 2006. Ayon sa mga grupong pangkalusugan, hindi binabasag ng RA 9205 ang monopolyo sa industriya.

Sa halip na paunlarin ang sariling industriya, umano’y pinananatili rin ng batas ang pagiging palaasa ng bansa sa inangkat na mga gamot, sa pamamagitan ng parallel importation.

Doktor at nars, patuloy sa pangingibang-bansa

Maging ang mga estudyante ng narsing, tutol sa pagdausdos ng kalidad ng edukasyong pangkalusugan. Bunga umano ito ng agresibong pag-uudyok sa kanila ng gobyerno na mangibang-bansa, sa halip na maglingkod sa sariling bayan.

“Kaming mga estudyante ng narsing, kailangan mag-duty ng walo hanggang 12 oras, kahit sa gabi o sa weekends. Nagbabayad kami ng sobra-sobrang matrikula at iba pang miscellaneous fees. Kapag hindi kami nakapag-duty, kailangan namin magbayad ng libu-libong piso, at mag-duty ng tatlong araw para sa isang araw ng pagka-absent,” sabi ni Karen Jamora, tagapagsalita ng Health Science Students-Act Now!

Aniya pa, “di-bayad na lakas-paggawa” at “gatasan” ang mga estudyante ng narsing sa mahigit 400 paaralan sa buong bansa. Nagbabayad ang mga estudyante ng narsing ng P25,000 hanggang P40,000 matrikula kada semestre.

Nababahala naman si Julie Caguiat, executive director ng Commed o Community Medicine Development Inc., sa pagnanars ng mga doktor sa mga probinsiya. May 80 hanggang 90% umano ng mga municipal health officer sa buong bansa ang kumukuha ng narsing.

Kahit gustong magserbisyo ng mga doktor sa mga pasyenteng Pilipino, napipilitan umano ang karamihan na mangibang-bansa dahil sa kagipitang dulot ng mababang pasahod. “Kung wala kang doktor, sino ang magrereseta ng gamot? Sino ang magbibigay ng serbisyong pangkalusugan?” ani Caguiat.

Samantala, hindi kuntento ang AHW, alyansa ng mga manggagawang pangkalusugan, sa 10% dagdag-na-sahod na ipinatupad ng gobyernong Arroyo kamakailan. Anila, katumbas lamang ito ng P18.65 kada araw para sa mga nasa Salary Grade 1.

Hinaing nila, maging ang Nursing Law, na inaakyat ang mga bagong nars sa Salary Grade 15 o P16,000 kada buwan, hindi ipinatutupad sa mga ospital dahil sa kakulangan sa badyet.

P3,000 across-the-board na dagdag-na-sahod ang panawagan ng AHW, kasama ng iba pang mga empleyado ng gobyerno.

‘Di malusog ang bayan

Ayon sa World Health Organization, ang kalusugan ay “kalagayan ng kumpletong pisikal, mental, at sosyal na kapakanan, hindi lamang ang kawalan ng sakit.”

Sa ganitong pamantayan, ani Nisperos, hindi malusog ang bayan. “Sa ilalim globalisasyon at neo-liberal na polisiyang pang-ekonomiya, salaula ang kapakanan ng mga mamamayan at naglipana ang sakit. Ang mayroon lamang, buhay na pinagkaitan ng dignidad at batayang mga pangangailangan,” kanyang pagtatapos.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: